Koronavirüs Günlerinde Kürtaj

Koronavirüs (Covid-19) salgını 11 Mart 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından pandemi (küresel salgın) olarak ilan edildi. Virüsün henüz bir tedavisi olmamakla birlikte, virüsün yayılmasını engellemek adına birçok ülke farklı politikalar uyguluyor: bazı devletler vatandaşlarına evde kalmalarını önerirken, bazı devletler ise sokağa çıkma yasakları ilan etti. Birçok uluslararası havalimanı geçici olarak kapatılırken, bazı hava yolları şirketleri uçuş sayılarını azalttılar. Hastaneler ve sağlık tesisleri Koronavirüs şüphesiyle başvuran hastalar tarafından dolmuş durumda. Halihazırda kürtaj servisine erişimin güç olduğu ülkelerde, böylesi bir virüsün etkisi gitgide büyür iken, kadınlar güvenli kürtaja nasıl erişecek?

Hâlbuki kadınların evden çıkmasına gerek kalmadan güvenli kürtaja ulaşabilmesinin medikal anlamda basit  bir yolu var: Telemedikal Kürtaj Servisleri.

 

Medikal kürtaj, erken gebeliklerde, ilaçlarla düşük yapılmasını tetikleyen ve dolayısıyla gebeliğin cerrahi bir müdahale olmaksızın sonlanmasını amaçlayan bir yöntemdir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre de gebeliğin 12. haftasına kadar medikal kürtaj evde güvenle gerçekleştirilebilir. Medikal kürtaj çokça uygulanan tıbbi bir pratik olmakla beraber, erken hamileliklerde %98.3’e varan etkili bir yöntemdir.

En basit tanımıyla telemedikal servis (telemedicine) “uzaktan tedavi” olarak tanımlanabilir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre telemedikal servis; mesafenin önemli bir faktör olduğu durumlarda bireylerin ve toplumların sağlık düzeylerinin iyileştirilmesi, hastalıkların ve kazaların önlenmesi; sağlık personelinin sürekli eğitimi ile tüm sağlık profesyonelleri tarafından bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak, uzaktan ve geçerli bilgi iletişim yöntemleri ile sağlık hizmetlerinin verilmesi olarak tanımlanmaktadır. Tıbbın birçok farklı alanında kullanılabilen bu yöntem kürtaj pratiğinin de dönüşmesine sebebiyet veriyor.

İngiltere: İngiltere Sağlık Bakanlığı geçtiğimiz günlerde Koronavirüs salgını boyunca kadınların medikal kürtaj için hastaneye ya da kliniklere gitmek zorunda olmadıklarını, salgın süresince medikal düşüğü evlerinde gerçekleştirebileceğini söyledi. İstenmeyen gebelikleri olan kadınların evlerinde kalması gerektiğini, medikal kürtaj ilaçlarını içeren paketin kadınlara gönderileceğini ve eğitimli kişiler tarafından uzaktan iletişim kurularak sürecin tamamlanabileceğini söylemişti. Maalesef, birkaç saat içerisinde duyuruyu internet sitelerinden geri çekerek bu sistemin uygulanmayacağını bildirmiş oldular.

Hollanda: Halihazırda medikal kürtajın uygulandığı Hollanda’da medikal kürtaj haplarının kliniklerden temin edilmesi ve ilk alınması gereken hap olan Mifepriston’un kliniğin içinde ve doktorun gözetiminde alınması gerekiyor. Sürecin devamında gerekli olan Mizoprostol ise evde doktor gözetimi olmaksızın alınmakta. Pandemi süresince hapların evlere gönderilmesi ve sürecin evde gerçekleştirilmesi için Hague Bölge Mahkemesi’ne yapılan geçici tedbir başvurusu reddedildi. Kürtaj servisine ulaşmak isteyen kadınların salgın süresince kliniklere gitmesini beklemek, sosyal izolasyon tedbiriyle pek de paralel durmuyor.

Kuzey İrlanda: Yine geçtiğimiz günlerde,  geçen yıl kürtajın dekriminalize edildiği Kuzey İrlanda’da, kürtaja erişmeye çalışan 37 yaşındaki bir kadının kürtaj yaptırabilmesi için İngiltere’ye 8 saat sürecek bir feribot yolculuğu yapması (pandemi sebebiyle uçuşların iptal edilmesi nedeniyle) gerektiği söylendi. Bunun üzerine, British Pregnancy Advisory Service (BPAS), Kuzey İrlanda’da  kürtajın yasal olmasına rağmen güvenli kürtaja erişmeye çalışan kadınların salgın süresince İngiltere’ye gitmesi zorundalığına karşı çıkarak, telemedikal  servis aracılığı ile medikal düşük haplarının gönderilebileceğini bildirdi. Görüldüğü üzere devletlerin pozitif sorumlulukları gereği, kürtaj servisini etkin olarak sağlayamadığı ülkelerde, çare yine kadın dayanışmasından geliyor.

Kadın dayanışmasından bahsetmiş iken, yıllarca uğruna mücadele edilmiş üreme hakları Koronavirüs sebebiyle tehlikeye girmiş durumda. Tehlikenin büyüklüğü öyle bariz ki, salgın süresince Avrupa hükümetlerine yönelik kadınların zamanında ve güvenli kürtaja erişimini güvence altına alması amacıyla ortak bir sivil toplum çağrısı yayınladı. 103 örgütün imzasını attığı bildiride, telemedikal kürtaj servisleri bir önlem olarak ileri sürüldü.

Polonya: Kürtaj karşıtı bazı muhafazakar hükümetler, insan hakları savunucuları tarafından Koronavirüs salgınını kürtaj karşıtı yeni yasalar üretebileceği ya da değişiklikler yapabileceği bir zemin olarak kullanmakla suçlanıyor. Bu devletlerden biri de Polonya. Polonya hükümeti (Hukuk ve Adalet Partisi, Law and Justice Party, PiS), halihazırda kısıtlı şartlar altında uygulanabilen kürtajı daha da kısıtlayacak yasa tasarısı hazırlıklarında. Parlamento önündeki yeni iki yasa tasarısından diğeri ise, çocuklara yönelik cinsel eğitimi kriminalize etmeyi hedefliyor. Bu iki yasa tasarısından ilki “Kürtajı Durdurun” ikincisi ise “Pedofiliyi Durdurun” olarak anılıyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, Avrupa’daki en kısıtlı kürtaj yasasına sahip olan Polonya’yı, kadınların güvenli kürtaja erişebileceği düzenlemeler yapmaya davet ediyor.

Fransa: Sağlık Bakanlığı salgın süresince kadınların güvenli kürtaja erişebilmesi için yasal düzenleme olan 7 haftaya kadar uygulanabilen medikal kürtajı, gebeliğin 9. haftasına kadar uzattı. 1974’ten bu yana Fransa’da kürtaj yasal.

Türkiye: Peki, Türkiye’de neler oluyor? Türkiye’de 2012’de kürtaj tartışmalarının hayli arttığı dönemde, Sağlık Bakanlığı tarafından Mizoprostol etken maddeli ilaçlar amaç dışı kullanım nedeniyle toplatıldı. Bu nedenle olsa gerek ki, telemedikal kürtaj servisi tartışmaları Türkiye için maalesef oldukça uzak. Türkiye’deki yasal mevzuat gereği, uygulanabilecek tek yöntem cerrahi kürtaj (vakum aspirasyon). Hâlbuki, DSÖ hem tıbbi düşüğün hem de vakum aspirasyon yönteminin kadınlara seçenek olarak sunulmasını tavsiye ediyor.

 

Women on Web

Henüz Koronavirüs salgını bile ortada yok iken, 2006 yılından bu yana hizmet veren Women On Web servisi Hollandalı doktor Rebecca Gomperts tarafından kuruldu. Women on Web, 2006-2016 yılı aralığında 140 farklı ülkeden 50.000 kadına yardım ulaştırırken, 17 farklı dilde çalışan yardım masası ise 600.000’den fazla mail yanıtladı.

Women On Web kürtajın yasak olduğu ve/veya kadınların yasal olmasına rağmen fiili olarak kürtaja erişmede engelleri olan ülkelerde çalışıyor. Koronavirüs ile birlikte kürtaja erişim, kürtajın yasalarla güvence altına alındığı ülkelerde bile azalmış durumda. Doğası gereği zamanla yarışan kürtaja erişim olgusu, salgının ne zaman sonlanacağına ilişkin mevcut belirsizlik içerisinde bir aciliyet teşkil ediyor.

Salgın her alanı etkilediği gibi, Women on Web servisinin de etkili çalışmasına yönelik yeni problemler gündeme getiriyor. Bu problemlerden dolayı Women on Web bazı ülkelere servisini kapamış durumda. Kargo sistemlerinde problem olması, ilaçların teslim tarihlerini belirsiz kılıyor. Ancak yine de, bazı ülkelerdeki kürtaj servisine erişmeye çalışan kadınlar bakımından hala bir alternatif ve umut teşkil ediyor. Bu bağlamda, böylesi bir dönemde kadınların güvenli kürtaja erişebilmesinin en makul yolu devletlerin telemedikal servisler aracılığı ile medikal kürtajı yasallaştırması ve uygulaması. Aksi takdirde, dünyada her yıl ortalama 25 milyon gerçekleştirilen ve kadınların ciddi sağlık problemleriyle karşılaştığı, hatta ölümlerine sebebiyet verdiği güvenli olmayan kürtaj yöntemleri, salgın döneminde daha da artacak ve kadınların sağlığı bakımından ciddi zararlara sebebiyet verecek.

Durum ne olursa olsun, sizi desteklemek için buradayız! Her türlü sorunuz için bize mail atabilirsiniz: info@womenonweb.org

Medikal kürtaj için konsültasyona başla

 

Medikal Kürtaj

12 haftadan düşük gebeliğe sahip olan kadınlar medikal kürtaj yapabilirler. Medikal kürtaj ilaç kullanarak gebeliği sona erdirmeyi amaçlayan bir yöntemdir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilmektedir. İki yöntem ile gerçekleştirilebilir: En etkili yöntem Mifepristone ve Misoprostol kombinasyonunu kullanmaktır. Bununla birlikte, medikal kürtaj sadece Misoprostol ile de yapılabilir.

 

Mifepristone ve Misoprostol

Bu iki ilacın kombinasyonu ile birlikte başarı oranı %98 – %99’a ulaşmaktadır.

Bir kadın hamileliğini devam ettirmek istiyor ise hamileliğin devamı için progesteron hormonun salgılanması gereklidir. Mifepristone diğer yönde çalışarak bu hormonu engeller. Böylece, döllenmiş bir yumurtanın rahim duvarına yapışmasını bozmaya yardımcı olacaktır. Ayrıca rahim kasılmasına yardımcı olur. Mifepristone depresyon tedavisi, meme kanseri tedavisi vb. amaçla doğum kontrol hapı olarak da kullanılmaktadır. Farklı marka isimleri ile birlikte de anılmaktadır: RU 486, Mifegyn, Mifeprex, Zacafemyl.

Misoprostol farklı şekilde çalışmaktadır. Rahim duvarına bağlı olan döllenmiş yumurtanın bağlantısı bozulduğunda, Misoprostol rahmin kasılmasına yardımcı olacaktır. Bu şekilde gebelik ürünü dışarı atılacaktır. Ayrıca birçok marka adıyla görünmektedir: Cytotec, Cyprostol, Mibetec, Misotrol, Prostokos, Noprostol, Gastrul, Misotab ve Chromalux.

 

Tek başına Misoprostol

Ne yazık ki, Mifepristone’a bazı ülkelerde kolayca erişmek mümkün değildir. Bununla birlikte hamile kadınlar sadece Misoprostol alarak Medikal Kürtaj gerçekleştirebilir. Başarı oranı %94’e kadardır. Misoprostol birçok ülkede kayıtlıdır ve mide ülserini önlemek için de kullanılmaktadır.

Bu sebeple, birisi sadece büyükannesinin romatoid artriti çok şiddetli olduğunu ve eczaneye gidemeyeceğini söyleyerek onun adına Misoprostol almak için eczaneden ilacı tedarik edebilir.  Eğer Misoprostol tedarik edebiliyor iseniz  info@womenonweb.org adresine mail atarak nasıl kullanılacağını dair bilgi alabilirsiniz.

 

Women on Web aracılığıyla Medikal Kürtaj

Eğer istenmeyen bir gebeliğiniz  ve güvenli kürtaja ihtiyacınız var ise ilaçları tedarik etmeye çalışabilirsiniz. Mifepriston ve Misoprostol ile güvenli medikal kürtaja nasıl erişeceğinizi öğrenmek için lütfen info@womenonweb.org adresinden iletişime geçmekten çekinmeyiniz. Women on Web size bilgi sağlayan telemedikal bir kürtaj servisidir.

Kürtaj hapları nasıl kullanılır?

Mifepristone ve Misoprostol, Dünya Sağlık Örgütü tarafından hamileliği sonlandırmak için önerilen haplardır. Her ikisi de temel ilaçlar listesindedir. 12 haftaya kadar hamileliği sona erdirmenin en güvenli ve en etkili yoludur.

Buna rağmen, insanlar neden medikal kürtajın tehlikeli olduğunu söylemektedir? Çünkü bütün haplar güvenilir kaynaklardan temin edilmemekte ve mühürlenmemektedir. Ne yazık ki, bazen kürtaj hakkında bilgiye ulaşmaya çalışan hamile kadınlar güvenilmeyen kaynaklardan (aldatma/sahtekarlık) bu bilgilere erişirler. Sahte hapların yanı sıra, bu kişilere hapların nasıl kullanılacağına dair doğru bilgiler verilmez.

 

Mifepristone ve Misoprostol

Gebeliğin süresi 12 haftanın altında ise, Mifepristone ve Misoprostol’e sahipseniz, lütfen aşağıdaki talimatlara bakınız:

– 1 Mifepristone yutunuz.

– 24 saat bekleyiniz. Dilinizin altına 4 adet Misoprostol koyunuz ve 30 dakika boyunca çözülmesi için bekletiniz. Daha sonra kalıntıları tükürünüz.

 

Beklediğinizden daha az kanamanız gerçekleşiyor ve bu durumdan endişe ediyor iseniz 3 saat sonra, dilinizin altına 2 adet Misoprostol koyunuz ve 30 dakika boyunca çözülmesi için bekletiniz.

En fazla 5 doza kadar işlemi tekrar edebilirsiniz.

 

Tek başına Misoprostol

Eğer sadece Misoprostol veya Cytotec’e sahipseniz, 12 adet Misoprostol’e ihtiyacınız olacaktır. Lütfen sadece 12 haftanın altındaki gebelikler için olduğunu unutmayınız. Lütfen aşağıdaki talimatlara bakınız:

– İlk olarak, 4 adet Misoprostol (200 mcg) dilinizin altına koyunuz. 30 dakika boyunca bekletiniz ve çözünmesini bekleyiniz. Kalıntıları tükürünüz, özellikle Oxaprost veya Arthotec kullanımında.

– İkinci adım, 3 saat sonra, 4 adet Misoprostol’ü dilinizin altına koyunuz. 30 dakika boyunca bekletiniz ve çözünmesini bekleyiniz. Kalıntıları tükürünüz.

-Üçüncü adım ise, 3 saat sonra, 4 adet Misoprostol’ü dilinizin altına koyunuz. 30 dakika boyunca bekletiniz ve çözünmesini bekleyiniz. Kalıntıları tükürünüz.

 

Kanamanız başladıysa bile bir sonraki dozu takip etmek çok önemlidir. Kürtajın tamamlandığından emin olmanıza yardımcı olacaktır. Ayrıca, tıbbi ihtiyaçların önlenmesine yardımcı olacaktır.

 

Women on Web aracılığı ile Kürtaj Hapları

Güvenli kürtaj hizmetine erişemiyorsanız, lütfen çevrimiçi konsültasyonu doldurun veya info@womenonweb.org adresine bir elektronik posta gönderin. Women on Web lisanslı doktorlar tarafından denetlenen telemedikal bir kürtaj servisidir. Dünya Sağlık Örgütü Araştırmacısı Gunatra, bilgi ve destek sağlayan Women on Web servisinden kürtaj hapları temin etmenin güvenilir olduğunu söylemiştir. Women on Web birçok bilimsel araştırma yürütmüştür.

Gebeliğin Sona Erdirilmesi (Kürtaj): Türk Hukukunda Kürtaj Yasası

Gebeliğin sona erdirilmesi, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (NPHK) 5. maddesine dayanılarak çıkarılan Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Denetlenmesine İlişkin Tüzük’te (RG no: 18255, 18.12.1983) düzenlenmiştir.

Gebeliğin sona erdirilmesi, rahim tahliyesi sureti ile gerçekleştirilir (Tüzük m. 2/b). Rahim tahliyesi, gebeliğin on haftayı geçip geçmemesine göre farklı şartlara tabi kılınmıştır. İsteğe bağlı kürtaj 10. haftaya kadar gerçekleştirilebilirken gebeliğin anne sağlığını tehdit ettiği, fetüste malformasyon gözlemlendiği durumlarda hekim raporunu takiben 10. haftayı geçkin gebeliklerin de sonlandırılması mümkündür. Bununla birlikte, gebeliğin adli bir suç teşkil edecek bir eylem neticesinde oluşması dahilinde (örneğin tecavüz sonucu oluşan gebelikler) Türk Ceza Kanunu uyarınca 20. haftayı geçmeyen gebeliğin sonlandırılması hukuka uygunluk sebebi sayılarak cezai sorumluluk oluşturmayacaktır.

İsteğe bağlı kürtaj:

On haftayı geçmeyen gebeliklerde, kadının sağlığını olumsuz etkilemeyecekse, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar istek üzerine rahim tahliye edilir (Tüzük m. 3). Rahim tahliyesi, kural olarak, kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarınca yapılır. Ancak, Bakanlıkça açılan eğitim merkezlerinde kurs görerek yeterlik belgesi almış pratisyen hekimler, kadın hastalıkları ve doğum uzmanının denetim ve gözetiminde menstrüel regülasyon yöntemiyle, yani vakum aspirasyonun kullanıldığı küçük bir cerrahi müdahale ile rahim tahliyesi yapabilirler.

On haftayı geçmeyen gebeliklerde, kadın ayırt etme gücüne sahip bir erginse; tam ehliyetli ya da sınırlı ehliyetsiz olması ihtimalinde, rahim tahliyesi operasyonu için kendi izni yeterli olacaktır (Tüzük m. 13/f. I, b. a). Kadın ayırt etme gücüne sahip olmakla birlikte küçükse; velayet altında olması durumunda kendi izninin yanında velisinin izni; vesayet altında olması durumunda ise, kendi izninin yanında hem vasisinin hem de sulh hakiminin izninin aranması gerekir (Tüzük m. 13/f. I, b. b). Kadının ayırt etme gücüne sahip olmaması hâlinde, velayet altında ise velisinin, vesayet altında ise hem vasisinin hem de sulh mahkemesinin izni aranacaktır (Tüzük m. 13/f. I, b. c). Ayrıca kadının evli olması durumunda ise, eşinden de izin belgesinin alınması gerekir (Tüzük m. 13/f I, b. d).

Terapötik kürtaj:

On haftayı geçen bir gebelik söz konusu ise, kural olarak, rahim tahliyesi yapılamaz (Tüzük m. 5). Ancak kadının hayatı ya da hayati organlarını tehdit eden ya da çocuk için tehlikeli olan hastalık ve durumlarda, on haftayı geçen gebelikler için rahim tahliyesine izin verilir. Bu hastalık ve durumlar, Tüzük’ün (2) sayılı listesinde sayılmıştır. On haftayı geçen gebeliklerde rahim tahliyesinin mutlaka resmi yataklı bir sağlık kurumunda yapılması gerekir (Tüzük m. 6/f. I). Rahim tahliyesi sırasında bulunması gereken araç ve gereçler ile personel Tüzük’te özel olarak belirlenmiştir. Rahim tahliyesi yapıldıktan sonra en geç bir hafta içinde, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile kadında görülen ya da çocukta görülecek bu hastalıklardan birinin uzmanının beraber ayrıntılı ve gerekçeli bir rapor yazmaları ve bu raporu il sağlık ve sosyal yardım müdürlükleri ya da ilçe hükumet tabipliklerine gerekmektedir (Tüzük m. 9/f. II). On haftayı geçen gebelikler için aranması gereken izinler tüzükte düzenlenmemiştir; bununla beraber gebeliğin sona erdirilmesinde izne ilişkin NPHK m. 6, on haftayı geçmeyen ve geçen gebelikleri birlikte düzenleyen NPHK m. 5’e atıf yapmak sureti ile, on haftayı geçmeyen gebelikler için öngörülmüş izne dair kuralların kıyasen on haftayı geçen gebelikler için de uygulanacağını bildirmektedir. Derhal müdahale edilmemesinin kadının hayatı ya da hayati organlarından birini tehdit etmesi halinde ise, veli, vasi ya da sulh mahkemesinin izni aranmayacaktır (Tüzük m. 14/f. II). Her ne kadar özel bir düzenleme bulunmasa da, derhal müdahale edilmemesinin kadının hayatı ya da hayati organlarından birini tehdit etmesi halinde kadın evli ise eşinin de rızasının aranmaması gerekir.

Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Denetlenmesine İlişkin Tüzük’ün 8. maddesi uyarınca, “servikal internal osun kapalı olduğu durumlarda dahi, kadının yaşamını tehlikeye sokacak ölçüde vajinal kanama, servikal internal osun açık olması ya da uterustaki gebelik ürününün bir bölümünün düştüğü ve kanamanın devam ettiği hâllerde veya enfeksiyon tehlikesinin bulunduğu hallerde” rahim acilen tahliye edecektir. Acil hallerde rahim tahliyesi, kural olarak resmi yataklı tedavi kurumları ile özel hastanelerde yapılır. Ama hastanın buralara nakli mümkün değilse, hastanın bulunduğu yerde de yapılabilir (Tüzük m. 9/f. I).

Cezai suç durumlarında kürtaj:

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında, çocuk düşürme ve çocuk düşürtme suçlarını düzenlenmiştir. TCK m. 99 uyarınca, gebelik süresinden bağımsız olarak bir kadının rızası olmadan çocuğunu düşürten kişi beş yıldan on yıla kadar, gebelik süresi on haftadan az olmasına rağmen yetkisiz olarak çocuk düşürten kişi iki yıldan dört yıla kadar ve gebelik süresi on haftadan fazla ise kadının rızası olmasına rağmen şartları oluşmadan çocuk düşürten kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Üçüncü ihtimalde, çocuğun düşürtülmesine rıza gösteren kadın için de bir yıla kadar hapis ya da adlî para cezası öngörülmüştür. Ayrıca çocuk düşürtme suçu sebebi ile kadının beden ya da ruh sağlığının bozulması veya ölümü ağırlaştırıcı sebep olarak düzenlenmiştir. Bununla beraber, kadının mağduru olduğu bir suç sonucu gebe kalması halinde, süresi yirmi haftadan fazla olmamak ve kadının rızası olmak koşuluyla, gebeliği sona erdirene ceza verilmez (TCK m. 99/f. VI). Ancak, gebeliğin uzman hekimler tarafından hastane ortamında sona erdirilmesi gerekir. Bu fıkranın uygulanması açısından kadının evli ya da bekâr olması bir fark yaratmayacaktır; önemli olan, kadının mağduru olduğu bir suç sonucu gebe kalmasıdır.

Türk Ceza Kanunu’nun 100. maddesi uyarınca, gebelik süresi on haftadan fazla olan bir kadın, isteyerek çocuğunu düşürürse bir yıla kadar hapis ya da adli para cezası ile cezalandırılır.

Güvenli kürtaj hizmetine erişemiyorsanız, lütfen çevrimiçi konsültasyonu doldurun veya info@womenonweb.org adresine bir elektronik posta gönderin. Women on Web lisanslı doktorlar tarafından denetlenen telemedikal bir kürtaj servisidir.

Medikal kürtaj için konsültasyona başla